Kendine özgü özellikleri günümüze dek bozulmadan koruyan, tarihi ve kültürel zenginliklere sahip Tire, zamana meydan okuyup, "Eski hamam eski tas" sözünü doğrularcasına yıllar öncesine ait sayısız değerleri gözler önüne seriyor...
İzmir''e 81, Selçuk''a 40 km uzaklıkta bulunan Tire, tarihi yapıları, el sanatları, çarşısı, yöresel yemekleri, çok renkli bir ilçe. Tirenin çarşı ve sokaklarında dolaşırken sizleri yıllar öncesine götürebilecek gözden kaçan küçük detaylar yakalama ve adım başı nostalji yaşamanız mümkün oluyor.

Açık hava müzesi gibi gezilen ilçenin geniş ve bereketli ovası damak zevkine düşkün olanlar için leziz sebzeler, meyveler, zengin ot çeşitlerini barındırınca Tire Ege''nin en renkli, en ilginç çarşısı olma özelliğini kazanıyor. Salı günleri kurulan pazarda geleneksel Osmanlı kültürünü yaşatan izler görülüyor. Çarşının dükkanlarında semer yapanlar, keçeciler, ipçiler, urgancılar, saraçlar, yorgancılar, nalıncılar, yularcılar, hasırcılar dün nasılsa bugün de aynı heyecanla el sanatlarını sürdürüyorlar.

Küçücük dükkanlarında kömür ütüsü kullanan terziler, henüz kuaför olmamış mütevazı berberler, marketleşmemiş bakkal kokan bakkallar yıllar öncesinden kalmış asılı tabelaları altında çalışıyorlar.
Sokakların sessizliği, evler, cumbalar, çıkmalar, kapı ve pencereleri ile Tirede zamanın durduğu hissine kapılmanıza neden oluyor. Camiler, çeşmeler, hanlar, hamamlar, türbe ve tekkeler, medreseler Tire tarihinin çok eskilere dayandığını ispatlarcasına tarihi dokuyu güçlendiriyor.

Belediye hoparlörlerinde okunan Türkçe pazar duası ile başlıyor pazar. Dolaşan herkes ellerini açıp dua ediyor, sembolik olan bu dua da dürüstlük ve doğruluk teması işleniyor. Pazarda ürünlerin satıldığı tezgahlar heyecan verici olduğu kadar kışkırtıcı tazelikleri, güzellikleri sergiliyor. Dağ ve ova köylülerinden oluşan pazarcıların büyük bölümü kadın olunca ortaya samimi, içten çok renkli bir tablo çıkıyor. Bir çoğu kendi bahçesinde yetiştirip birkaç saat önce koparıp getirdiği "Ayşe kadın fasulyeleri", domatesleri, biberleri, patlıcanları, sulu kütür kütür özel lezzetiyle "kebap eriğini", yöresel otları büyük kentten gelenlerin inanamayacağı ekonomik fiyatlarla satıyorlar.

Taş gibi iri kırmızı tarla domateslerinden ayıramadığınız gözlerinizi tezgahın gerisine çevirince, kendinizi ender rastlanan deveci çizmesi yapan bir dükkanda buluyorsunuz. 35 yıllık çizmeci Recep Arpacı adlı usta, körüklü çizmelerin kösele olanlarının 125 milyon, Japon süngerli olursa 100 milyon TL olduğunu, Tirenin tek çizmecisi olduğunu söylüyor...
Her pazar renklidir ama Tire pazarı, 20 yıl öncesi kasaba kokuları ile Ege''nin en renkli pazarı olma özelliğini çarşı geziniz bitince bir kez daha ispatlıyor.

 İnsanın ihtiyaçlarını duyduğu her şeyin karşılandığı yer olarak biliniyor! 600 yıllık çarşıda el sanatlarının işlenişi görmek, gezmek, alış veriş etmek yöresel el işlerinin de satıldığı Tire Salı pazarı için ayrıcalık olarak kabul ediliyor.
Tire sokaklarında yapacağınız gezi sırasında çiçekler ve sarmaşıklarda ilgi çekiyor. Evden eve gerilmiş geniş gözenekli tel ağlar, sokakları boylu boyunca kaplıyor, Tireliler bu ağlara sardırdıkları sarmaşıklarla doğal bir gölgelik elde ediyor, çoğu zaman sokaklarda, evlerinin önünde serin serin oturuyorlar. Bu tablo sokak yaşamının canlılığını ön plana çıkarıyor.

Tire Camileri
Büyük çoğunluğu 15.yy ait olan küçük ama özellikli olan camilerin sayısı, tarihi, mimarisi oldukça dikkat çekiyor. Kentteki ilk Osmanlı eseri olan Yeşil İmaret Camii süslemeleri, abanoz ağacından yapılma kapı kanatları, sırlı tuğla minaresi belirgin özelliklerini oluştururken, yarım kubbe örneğinin Anadolu da ilk uygulandığı yapı özelliği taşıyor. Yeşil İmaret Zaviyesinin vakıfları içinde kalan Tire merkez çarşısı, Kapan kervansarayı, Kutu hanı, Arasta, ve hamamı da barındırıyor. Yeni Cami kesme taştan yapılma Tirede ki tek örnek, Karakadı Camii altıgen planlı ve tuğla dekorasyonlu minaresi ile ilgi çekiyor.

Kurt ve Doğancıyan Zaviyesi, Yoğutluoğlu, Külliyesi, Ali Baba Tekkesi, Şemsi Mescidi ve ayazma, Bakırhanı, Abdüsselam Hanı, Yeni han, Eski-Yeni Hamamı, Terziler Hamamı, Yalınayak Hamamı, Tire Müzesi, Necip Paşa Kütüphanesi, Süleyman Şah, İbni Melek, Balım Sultan,Rum Mehmet Paşa Tirede görebileceğiniz eserler arasında sayılıyor.

Tire''nin Dillere destan ağız tatları
Damak zevkine düşkün olanlar için bereketli Tire ovası ürünlerinden yapılan değişik pişirim şekilleri ile farklı lezzetler sunuluyor. Tire Kebabı, Tak Tak Kebabı, Tandır çorbası, Sirken, otu, Sübye gibi yöreye has bir çok lezzet bulunuyor.
Tak Tak Kebabı, 05.00 te başlayıp saat 10.00 da bitiyor! Bir bütün kuzu kuyuya atıp pişiriliyor. Pişen etler pide üzerine konulup yeniyor. Kuzunun kuyu içinde pişirilmesi sırasında altına konan büyükçe kaba kuzunun akan yağlar biriktiriliyor, sonra da bu yağlardan Tandır çorbası yapılıyor. Bu çorbayı da ancak o saatlere yetişen içebiliyor.

Tire Kebabı 100 yılı aşkın geçmişe sahip: Bu kebap türünde küçük ince uzun köfteler şeklinde şişe sarılan kıymalar, kömür ızgarada pişirilip bekletiliyor. İçinde tereyağı olan iki tane tava var, birine pişirilen köfteler konuyor, diğerine kabuğu soyulmuş, doğranmış domateslerle sos yapılıyor.

Tabağa konan köfteler üzerine tereyağlı domates sosu dökülüp, arzu edilirse yoğurt ilavesiyle servis yapılıyor. Tadı İskender''e benzeyen Tire kebabı, ızgara, tava, tereyağı, domatesin mükemmel karışımı, ağır, kuvvetli ve çok lezzetli ifadesiyle tanımlanabilir. Üç kilo inek sütüne, bir kilo koyun sütü karıştırılarak yapılan yoğurt lezzeti tamamlıyor. Tire Meydanı Hacıoğlu Kebap salonu 0(232) 512 07 84

Sübye ise enerji veren bir içecek ve kavun çekirdeğinden yapılıyor. Ayran kıvamında, beyaz renkli, şekerli, ferahlık, serinlik verici özellikleri var. Kurutulmuş kavun çekirdekleri suya bırakılıyor, kabaran çekirdekler yıkanıp dibek içine atılıyor. Burada uzun süre dövülüp eziliyor ve tülbent içine alınıp sıkılıyor, içine biraz şeker ve gülsuyu konarak soğuk olarak içiliyor. Değişik bir tat, kavunlu süt gibi.

NE YENİR?
Tirenin ünlü restoranı Kaplan Dağ Restoran, Tireye dört km uzaklıkta Tire ovasına hakim panoramik manzarası, temiz ve çeşitleri ile mönü zenginliği yaşanan, yöresel yemeklerin sunulduğu farklı atmosferi ile ilgi çekiyor. Bulutların arasında açık ve kapalı bölümleri ile yıl boyu hizmet veren restoran da mevsimsel otlarla yapılan yemekler beğeni kazanıyor. Bilinen klasik ızgara yemekler dışında yöresel Tire mutfağı ve ot kültürü özgün yemekleri bulunuyor. Salata ve mezeler arasında Sirken otu, Turp otu, Hardal otu gibi çeşitler haşlanıp süzülüyor limon zeytinyağı, sarımsak sosu ile lezzetlendirilip sunuluyor.

Sucuk sebzeli börek, Lalengi olarak anılan üzeri rende peynirli patlıcanlı börek, ceviz krokanlı kara dutlu lor, karpuz reçeli, Heybeli çorba gibi bir çok değişik tat ve lezzet türleri bulunuyor. Mesela marul yemeği, kuş başı et veya kıyma ile yapılıyor. Bol soğanlı, mayhoş tadıyla beğeni toplayan bu yemeğe Tire dışında rastlanmıyor. Ayrıca Yedikule marul yaprağı alınıp dürüm yapıldıktan sonra kaşık gibi tutularak ucu biraz buruşturulup elma sirkesinde inceltilmiş pekmeze bulanıp elle yeniyor.
Hürmüz+Lütfü Çakır Kaplan Köyü Tire Tel no:0(232) 512 66 52

Tire deki bir başka seçenek ise bahçe içinde kademeli teraslara kurulu Değirmen Restoran. Eski bir su değirmeni ve çevresine yerleştirilmiş masalarda gecenin geç saatlerine kadar oturup serin, gölgeli ortamda su ve kuş sesi arasında, çevrenizde dolaşan ördeklere bakarak yemek yiyip dinlenebiliyorsunuz. Ceviz, ağaçlı yosunlu kayaların bulunduğu ortamda ızgaralar, tereyağlı, soslu Tire şiş, 4 milyon TL fiyatla yenebiliyor. Suyun içimi, köy ekmeğin tadı hoş.

Kırmızı renkli, etli biberler közleniyor, kabukları soyulup taratorla sunuluyor. Arpacık soğanları fırında kabuklu olarak pişiriliyor kabukları soyulup üzerine zeytinyağı dökülerek soğan cücüğü adıyla sofralardaki yerini, diğer soğuk mezelerde olduğu gibi bir buçuk milyon TL fiyatla alıyor.
Değirmen Şelale Aile Restoranı.Akçaşehir Köyü (Tire-Selçuk yolu üzeri)
Tel no: 0 (232) 529 02 77 .

NASIL GİDİLİR?
İzmir üzerinden otoyol ile Selçuk ilçesi ayrımına gelenler burada otoyoldan ayrılıp Tire sapağına dönüyorlar, iki şerit gidiş geliş asfalt yolda viraj, rampa bulunmuyor çevresi yemyeşil ovanın ilk kilometrelerinde sağa saparak Belevi Mouseleum görülebilir. Tire ovası pamuk üretimi ile hasat zamanı hareketlilik yaşıyor. Tire girişi yaklaşımında Şelale ve Kaplan Restoranlara giriş sapakları bulunuyor. Şelale Restoran için rampa çıkılmıyor fakat Kaplan restoran oldukça yüksek, çevreye hakim bir tepede yer alıyor, bu nedenle araç sürücülerin gece inişlerinde bilhassa kontrollü olmaları gerekiyor.